چەند وێنەیەک لە کۆبوونەوەی شۆرای مافی مرۆڤی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان
چاوپێكهوتینی ههیهتێكی نوێنهرایهتیی حیزبی دێموكرات لهگهڵ بهرپرسی پێوهندییه نێونهتهویی یهكانی حیزبی كاری بریتانیا
كوردستان میدیا: لوقمان ئهحمهدی، نوێنهری حدكا له بریتانیا و كاوه بههشتی، بهرپرسی كۆمیتهی حیزب لهم وڵاته ڕۆژی 26 نوامبری 2009(6ی سهرماوهز)، چاویان به خاتوو جهو بیلینگهام، بهرپرسی پێوهندییه نێونهتهوهیی یهكانی حیزبی كاری بریتانیا كهوت. نوێنهری حدكاو بهرپرسی كۆمیتهی حیزب له بریتانیا ههر لهو ڕۆژهدا چاویان به كهریم یكدیز، بهرپرسی یهكهمی ڕێكخراوی پرۆژهی مافی مرۆڤی كورد و پرانجالی ئچاریا، بهرپرسی كۆمینیكاسیۆنی ئهم ڕێكخراوه كهوت.
تهوهرهی باسهكان لهو دانیشتنانه دا بریتی بوون له :
۱.ڕهوشی جووڵانهوهی خهڵكی ئێران بهگشتی و جووڵانهوی خهڵكی كوردستانی ئێران بهتایبهتی
۲.پێوهندییهكانی وڵاتانی ڕۆژئاوایی و كۆماری ئیسلامی
۳.ڕهوشی مافی مرۆڤ له كوردستانی ئێران
٤.ههڵبژاردنی داهاتووی پارلمانی بریتانیا
۵.چۆنیهتیی ههماههنگی و هاوكاری له نێو رێكخراوی ئینتێرناسێۆنال سۆسیالیستدا
بهشداریی ههیئهتێكی حیزبی دێموكرات له كۆبوونهوهی كۆنسهی ئینترناسیۆناڵ سوسیالیست دا
كوردستان میدیا: ههیئهتێكی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران كه پێك هاتبوو له د. خوسرهو عبدوڵایی، ئهندامی جێگری كۆمیتهی ناوهندی و نوێنهری حیزب له ئینتهرناتسیۆنالی سۆسیالیست، لوقمان ئهحمهدی، ڕاوێژكاری كۆمیتهی ناوهندی و نوێنهری حیزب له بریتانیاو پهروانه حهیدهری، ڕاوێژكاری كۆمیتهی ناوهندی و نوێنهری حیزب له سوئێد له كۆبوونهوهی كۆنسهی ئینترناسیۆناڵ سوسیالیست دا كه له ڕۆژانی ۲۳ و ۲٤ی نوامبهر له شاری سانتۆ دۆمینگۆ ی پایتهختی كۆماری دومینیكان بهڕێوه چوو، بهشداریان كرد. له رۆژی دووههمی كۆبوونهوهكهدا، خوسرهو عهبدوڵڵا، وتارێكی لهسهر رهوشی ئێران پێشكهش كرد.
له رهوتی كارهكانی كۆبووهنهوهكهدا لهسهر داوای حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و پشتیوانیی چهند لایهنێكی دیكه، بریارنامهیهك لهسهر ئێران پهسند كرا. له ماوهی ئهم دوو ڕۆژه دا، ههیئهتی حیزبی دێموكرات چاوپێكهوتنیان لهگهڵ چهندین ههیئهتی نوێنهرایهتیی حیزب و ڕێكخراوی ئهندام له ئینترناسیۆنال سوسیالیست دا ههبوو، ئهم ههیئهتانه بریتی بوون له نوێنهرانی ئاڵمان، فهڕانسه، سوئێد، نوروێژ، هۆلهند، فهلهستین، مسر، ئهلجهزایر و سهرۆك و سكرتێری سوسیالیست ئینترناسیۆناڵی ژنان. بهرنامهی بهڕێوهچوونی كۆبوونهوهكه بهو شێوهیه بوو:
ڕۆژی یهكهم:
كۆبوونهوهی كۆنسهی ئینترناسیۆنال سوسیالیست به وتاری سهرۆكی حیزبی شۆڕشگێری دۆمینیكان میگێل ڤێرگاس و سهرۆك وهزیرانی یونان و سهرۆكی ئینترناسیۆنالی سوسیالیست جۆرج پاپاندرێو كرایهوه.
مژارهكانی سهرهكی رۆژی یهكهم بریتی بوون له:
۱. باس و لێكدانهوه لهسهر رێگای پێشڤهچوونی سۆسیال دێموكراسی. لهو بهشهدا بهشداربووانی كۆنسه بیروراو و روانگهی خۆیان سهبارهت به داهاتووی ئینترناتسیۆنال سۆسیالیست و سۆسیالیزمی دێموكراتیك هێنایه بهر باس.
۲. باس له پهیماننامهی كۆپێنهاگن و چۆنیهتیی پاراستنی ژینگهی جیهان.
۳. باس لهسهر ڕێگاكانی نههێشتنی ناعهداڵهتی، بێكاری و ههژاری له جیهان دا.
٤. باس و لێكدانهوه لهسهر رۆڵی ئینترناسیۆنال سۆسیالیست بۆ نهمانی چهكی ناوكی له جیهان دا.
ڕۆژی دووههم:
باسی سهرهكیی ڕۆژی دووههم بریتی بوو له باسێك لهسهر پاراستنی دێموكراسی و پارێزگاری له مافی مرۆڤ. لهم بهشهدا د. خوسرهو عهبدوڵایی وتارێكی پێشكهش كرد لهسهر ڕهوشی ئێران و پێشێلكارییهكانی مافی مرۆڤ و مافی گهلانی ئێران به گشتی و گهلی كورد به تایبهتی.
له ههمان ڕۆژ دا كۆنسه بڕیارنامهیهكی، لهسهر داخوازیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و به پشتیوانی چهند لایهنێكی دیكه، لهسهر ئێران پهسند كرد.
بهشێكی دیكه له كاری ئهم ڕۆژه تهرخان كرابوو بۆ پرۆسهكانی دیكهی ئینترناسیۆناڵ، وهكوو پرسی ماڵی، ڕاپۆرتی سكرتێری گشتی و وتاری كۆتایی كۆبوونهوهكه له لایهن سهرۆكی ئنترناسیۆناڵهوه خوێندرایهوه.
بەشداری کردن لە سەمینارێک سەبارەت بە هەلومەرجی ئێستای ئێران لە ستۆکهۆلم
ڕۆژی شەممە، ڕێکەوتی ۱٤ی نۆڤێمبەر، لە لایەن حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێرانەو بەشداریم لە پانێلێک دا کرد سەبارەت بە هەلومەرجی ئێستای ئێران. بەشداربووانی دیکەی پانێلەکە بریتی بوون لە ئەردەلان شەکەرابی و کلاس نوردمارک. شەکەرابی جێگری پەرلەمانی یەکیەتی ئەورووپایە و کلاس نوردمارک پێشتر وەکوو جێگری بەرپرسی پێوەندیە نێونەتەوەییەکانی حیزبی سۆسیال دێموکراتی سوێد کاری کردوە.
تەوەری باسەکانم لە سێ بەش پێک هاتبوو، بەشی یەکەم لەسەر هەڵویست و پێشبینیەکانی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران پێش هەڵبژاردنی سەرۆککۆماری ئێران بوو و بەشی دووهەم لەسەر ڕوداوەکانی دوای هەڵبژاردن و پێوەندی (یان نەبوونی پێوەندی) جولانەوەی سەوز و گەلی کورد و هۆکانی بەشداری نەکردنی گەلی کورد لە خۆپیشاندانەکان دا. بەشی سێهەمی باسەکانم بریتی بوون لە هەڵسەنگاندنێک سەبارەت بە داهاتووی ئێران و هەروەها بەشێکی دیکەی باسەکانم بریتی بوون لەسەر روونکردنەوەی داوەکانی گەلی کورد و جوابنەدانەوەی ئەو داواکاریانە لە لایەن هەم ڕێژیم و هەم بەرپرسانی جولانەوی سەوزەوە.
بۆ بینینی ڤیدێۆی سەمینارەکە (بە زمانی سوێدی)
وتەکانی کاک موستەفا هیجری سەبارەت بە ئاخرین ڕووداوەکانی کوردستان و ئێران (ڤیدێۆ)
بەشی یەک
بەشی دوو
بەشی سێ
بەشی چوار
بەشی پێنج
کاریگەری ئاشکرا کردنی بنکەی ئاتۆمی ئێران لە قوم چی دەبێ؟
هەفتەی پێشوو، ئێران لە نامەیەک دا بۆ ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی ئاشکرای کرد کە بنکەیەکی پیتاندنی یۆرانیومی نزیک لە شاری قوم هەیە. ڕۆژی هەینی ڕێبەرانی وڵاتانی ئامریکا، فەڕانسە و بریتانیا لە لێدوانێکی هاوبەشدا لە شاری پیتسبۆرگی ئامریکا ئەم زانیاریە تازەیان ئاشکرا کرد بۆ ڕای گشتی جیهان و شاردنەوەی ئەم بنکەیە لە لایەن ئێرانەو بە بەڵگەیەک بۆ هەوڵەکانی ئەم وڵاتە بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئاتۆمی لە قەڵەم دا.
هاوکات کە ڕێبەرانی ئامریکا، فەڕانسە و بریتانیا ئەم زانیاریانەیان ئاشکرا کرد گۆڤاری تایم وتوێژێکی لەگەڵ ئەحمەدینژاد ئەنجام دا و لەوێ ڕۆژنامەوانی تایم بە ئەحمەدینژاد دەڵێ کە ڕێبەرانی ئەم سێ وڵاتە هەر ئێستا زانیاریان لەسەر بنکیەکی نهێنی ئێران ئاشکرا کردوە. لە وڵامی ڕۆژنامەوانەکەی تایم دا ئەحمەدینژاد دەڵێ کە ئەگەر شتێکی وا لە گۆڕێ دا بێ هەڵەیەکی گەورە دەکەن و لە دواڕۆژدا دەبێ داوای لێبوردن لە گەلی ئێران بکەن. بەڵام لە هەمانکات دا دەڵێ کە ئێران لە چوارچێوەی مەرجەکانی ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی دا کار دەکا و هیچیان لەو ئاژانسە نەشاردوەتەوە.
ئامریکایەکان دەڵێن کە ئێران ئەم زانیاریانەیان داوە بە ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی بە دوای ئەوە کە دەزگا ئەمنیەتیەکانی وڵاتانی ڕۆژئاوا زانیاریان سەبارەت بەم بنکە ژێرزەمینیە بەدەست هێناوە و ئێران ئێستا هەوڵ دەدا کە خۆی لە ئەم کارە ناقانونیە بشارێتەوە بە ناردنی نامیەک بۆ ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی. ئامریکایەکان هەروەها دەڵێن کە بۆ ماوەی چەند ساڵە چاوەدێریان بەسەر ئەو بنکەیە هەبووە، بەڵام نەیانویستوە بێ بەڵگەی قایم ئەم زانیاریە ڕابگەیەنن، بەڵام بە دووای ناردنی نامەی ئێران بۆ ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی گومانیان نەماوە و داوا لە ئێران دەکەن کە بهێڵن ئاژانسی نێونەتەوەیی وزەی ئاتۆمی سەردانی ئەم بنکە بکەن و چاوەدێری تەواویان بەسەری دا هەبێ.
مومکینی زۆرە کە ئەم زانیاریە ئامریکا باڵادەست بکا لە دانیشتنەکەی هەفتەی داهاتوو، هەر بۆیە ئێران هەوڵ دەدا کە لە ڕێگای ناردنی ئەم نامەیە رێگا لە ئامریکا بگرێ. ئێران لە گۆڤار و ڕۆژنامە جیاوازەکانی وڵاتانی ڕۆژئاوا پێ لەسەر ئەوە دادەنێن کە ئێران هیچ شتێکی ناقانونی نەکردوە و لە چوارچێوەی پەیماننامە نێونەتەوەیەکان کە واژۆی کردوە ئەم بنکەیەی دروست کردوە.
ئێستا پرسیار ئەوەیە کە ئاشکرا کردنی ئەم زانیاریانە چە کاریگەریەکی دەبێ لەسەر دانیشتنەکانی ئێران و وڵتانی ۵+۱ لە هەفتەی داهاتوو دا؟ ئامریکا لە چەند مانگی پێشوو دا هەوڵی زۆری داوە کە وڵاتانی ۵+۱ ڕازی بکا کە فشاری زیاتر بهێنن بۆ سەر ئێران. هەوڵەکانی ئامریکا بەتایبەتی ڕویان لە ڕوسیا کردوە لە ڕێگای ڕاگرتنی بەرنامی دانانی موشەک لە وڵتانی پۆلەن و کۆماری چێک. بە دووای ئەم هەڵویستەی ئامریکا، کاربەدەستانی ڕوسیا لە لێدوانی جیاواز دا بە شێوەی ناڕاستەوخۆ ئامادەی خۆیان دەربڕیوە بۆ فشارخستنە سەر ئێران. ئامریکا هەوڵی زۆری داوا کە لەگەل چین و ڕوسیا بسازێ بۆ ئەوە ئەم وڵاتانە ڤێتوی خۆیان لەسەر گەمارۆکردنی ئێران لە شۆرای ئەمنیەتی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتوەکان بەکار نەهێنن.
ڕوسیا ڕێگر دەبێ لەسەر فشار خستنە سەر ئێران؟
وەکوو لە سەرەوە باسمان کرد، ئامریکا هەوڵی زۆری داوا کە لەگەڵ ڕوسیا بسازێ لەسەر پرسی جیاواز بۆ ئەوە ڕوسیا ڕێگر نەبێ لەسەر فشار خستنە سەر ئێران. بۆچونی جیاواز هەیە لەسەر ئەوە کە هەڵویستی ڕوسیا چی دەبێ، هەن ئەوانە کە دەڵێن کە ڕوسیا قەرزداری ئامریکایە بە دووای ڕاگرتنی دانانی موشەک لە پۆلێن و کۆماری چێک.
بەڵام لە ڕوانگەی ستراتژیەوە، ڕوسیا قازانجی زۆری کردوە لە پێوەندی لەگەڵ کێشەکانی ئارمیکا لەگەڵ ئێران، هەر بۆیە نابێ چاوەڕوان بکرێ کە ڕوسیا زۆر بە ئاسانی بهێڵێ ئامریکا ئەم پرسە چارەسەر بکا. لە وتوێژێک دا لەگەڵ گۆڤاری فرۆنت پەیج، کۆنستانتین پرێوبراژەنسکی، بەرپرسێکی پێشوی ک.گ.ب، باس لەوە دەکا کە ڕوسیا لە ڕوانگەی ستراتیژیەوە پێویستی بە ئێران هەیە بۆ ئەوە دەسەڵاتی ئامریکا لە جیهان کەم بکاتەوە. پرێوبراژەنسکی دەڵێ کە ڕوسیا لەوە دەترسێ کە ئەگەر پێوەندیەکانی ئێران و ئامریکا باش بن، ئامریکا جێگای ڕوسیا دەگرێتەوە لە ئێران و ئێران پێویستی بە ڕوسیا نامێنێ. ئیدامە دەدا و دەڵێ کە ڕوسیا و ئێران نە تەنها لە بوواری ئابوریەوە پێوەندی باشیان هەیە، بەڵکوو لە بواری کاری جاسوزی و ئەمنیەتیەوە هاوپەیمانن. کاریگەری ئەو ئیمتیازانە کە ئامریکا بە ڕوسیای داوە بۆ ئەوە لەسەر پرسی ئێران ڕێگر نەبێ بە قەد کێشەی ئێران قازانجی نیە بۆ ڕوسیا.
